presentatie fotografencafé drechtsteden

Op uitnodiging van het fotografencafé Drechtsteden heb ik op 2 november 2016 een presentie gehouden over het project “De verstedelijking van het landschap”. Aanleiding voor deze presentatie was mijn posting op facebook over het werken met moodboards. In de presentatie heb ik laten zien hoe ik mijn deelname aan de Masterclass “Van afbeelding naar verbeelding” projectmatig vanuit een thema heb aangepakt. In dit blog een terugblik op deze presentatie en het eindresultaat van de Masterclass.

De aanleiding

De aanleiding voor de presentatie was een op 1 oktober 2016 geplaatste post op Facebook:

In deze presentatie heb ik eerst stil gestaan bij de aanloop naar deze masterclass, mijn ervaringen met eerdere cursussen en mentoraten. Zo heb ik tijdens een cursus “Het stedelijk landschap” bij de SKVR al aan kunnen proeven hoe je vanuit een thema heel gericht aan een fotoproject kunt werken. Binnen deze cursus werd gewerkt met korte, gerichte opdrachten. Startpunt was het zoeken van inspiratie uit het werk van bekende fotografen, in mijn de geval de stroming “New topographics”. Werk uit deze cursus kun op de site vinden onder “new topographics” en onder “vrij werk“. Dit smaakte naar meer en zo kwam ik terecht op een vanuit de Fotobond georganiseerde Masterclass. Deze cursus heeft een looptijd van 6 maanden zodat je ook de tijd hebt om alle stappen in zo’n proces te doorlopen.

Plan van aanpak

In de voorbereiding op de eerste les van de masterclass werd van mentor Jan Ros een werkdocument ontvangen met daarin algemene informatie over de cursus en de opdracht om na te denken over hetgeen je met deze masterclass wilt bereiken en met welk onderwerp (en onderliggend thema) je aan de slag gaat. Om deze vraag te beantwoorden start je met een individueel Plan van aanpak. Hierin leg je het proces van voorbereiding vast.

Thema

Als thema heb ik gekozen voor de verstedelijking van het landschap. Hoe gaat de mens om met zijn leefomgeving, is er een balans? Bij dit onderwerp is onder meer de locatiekeuze en de te gebruiken fototechnieken een belangrijk onderdeel. Deze moeten dus als eerste duidelijk zijn. Als inspiratie dient  het werk van andere fotografen die dit genre hebben gefotografeerd (internet, boeken etc.). Een handig hulpmiddel is een (digitaal) notitieblokje waarin je de fotografen verzameld wiens werk (in gedrukte en online media) je wilt bestuderen.

Locatiekeuze

De onderwerpen voor mijn thema zoek ik in nieuwbouwprojecten die uitbreiden vanuit de buitengrenzen van gemeenten (Vinex wijken). De snelheid waarmee deze bouwprojecten vorderen vormt binnen de looptijd van deze masterclass wel een probleem.

Als ik in google maps kijk naar locaties die ik recent heb bezocht en waarvan het beeldmateriaal op google maps ouder is dan één of twee jaar, dan zou een combinatie perfect zijn. Maar de praktijk is dat ik het moet doen met de huidige locaties. Door het beperkte opschalen (eerst verkopen en dan bouwen) van de huidige nieuwbouwprojecten is er niet veel ruw materiaal (grote projecten met in bouwrijp gemaakte grond en hier en daar een straatje wat ‘af’ is ). Maar in de projecten in mijn directe omgeving liggen nog wel een aantal goede kansen.

Voorafgaand aan de start van de masterclass heb ik al gefotografeerd in Dordrecht op de locaties Dordtse Kil III, Wilgenwende en Stadswerven. Om referentie op deze locaties te krijgen heb ik na de start van de masterclass gefotografeerd in nieuwbouwlocaties in Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs, Zevenhuizen en Gorinchem. Deze locaties had vooraf gescoud via internet. Een handige website om inzicht te krijgen in de verstedelijking van het landschap door de tijd heen is http://code.waag.org/buildings. In de eindfase van deze masterclass heb ik nieuwbouwlocaties in Sliedrecht en Papendrecht gefotografeerd om nog ontbrekende beelden te verzamelen.

Moodboards

In een eerdere posting heb ik stil gestaan bij het werken met moodboards. Deze methode helpen je als fotograaf om structuur te brengen in je fotoproject. Door foto’s bij elkaar brengen in een moodboard kun je een concept of idee visualiseren. Door het groeperen van de losse onderdelen (foto’s) kun je verschillende invalshoeken als beeld voorstelbaar maken. Door het bij elkaar brengen van de verschillende foto’s is het eenvoudiger om meer consistent je onderwerpen te kiezen om van daar uit verder te werken.

Techniek

Om een evenwichtig beeldverhaal te maken was het ook zoeken naar de juiste technieken. Bij het onderwerp was de vraag wat laat ik in en buiten beeld, hoe kies ik voor- en achtergrond, welke positie van de horzion kies ik, welke kadering kies ik, welk perspectief kies ik, welk standpunt t.o.v. van mijn onderwerp etc. Ook de keuze van de beeldelementen luisterde nauw, zo heb ik voor gekozen om bepaalde beeldelementen (electriciteitsmasten, straatverlichting, verkeersborden) terug te laten komen. Omdat mijn onderwerpen zich buiten bevinden waren de licht- en weersomstandigheden wel een kritische factor. Zo waren te grote verschillen in de luchtpartijen en kleurtonen niet wenselijk. In de nabewerking moest hieraan wel worden gesleuteld om een meer homogeen beeld te krijgen. Voor de gewenste sfeer heb ik de verzadiging van de kleuren in de nabewerking sterk teruggebracht.

Fotoboek De verstening van het landschapVan afbeelding naar verbeelding

In de 6 maanden van deze masterclass werd steeds meer concreet op welke manier ik de sfeer van de verstedelijk van het landschap wilde neerzetten. Concreet werd mijn eindwerk een verbeelding van de nieuwbouw zoals die de laatste 25 jaar onder het begrip Vinex-wijken plaatsvond. Een kritische ondertoon in het eindwerk van mijn masterclass was niet te vermijden. Omdat ik mijn eindwerk wilde presenteren in een fotoboek moest er ook een passende titel worden gevonden. Hierbij was de meest voor de hand liggende titel mijn thema: “De verstedelijk van het landschap”. Deze titel dekte de lading echter niet volledig. Een prima suggestie van mentor Jan Ros was “Wij willen wonen, maar ten koste van wat”. Uiteindelijk is het geworden: “De verstening van het landschap”.

Terugblik

De masterclass heb ik in april 2017 afgerond. Als vrijetijdsfotograaf wil je stappen vooruit zetten en leren om beter te fotograferen. Daar heeft deze masterclass zeker in geholpen. De rol van mentor Jan Ros en de inbreng van de mede-cursisten maakten het tot een plezier om aan dit mentoraat mee te doen. Deze masterclass kan zeker een vervolg krijgen. Bijvoorbeeld het in beeld brengen van de Vinex wijken 20 jaar na dato, een interessant uitgangspunt. Maar nu eerst verder met mijn commerciele project: de Beeldbank van de Alblasserwaard en het mentoraat Straatfotografie.

Het resultaat van mijn masterclass (fotoboek) is hier te zien.